Eind maart was Monirah weer een aantal dagen terug op het project in Dar es Salaam.
Hieronder is haar reisverslag te lezen:

Karibu sana!

Dinsdag 22 maart. Het is 19.00 uur. Zo goed als donker. Na een turbulente vlucht van een uurtje kom ik aan in het inmiddels ook vertrouwde Dar es Salaam. Voor de derde keer in een jaar sta ik er in de rij voor een visum. "Hundred dollar". Geen eens alsjeblieft. De grote Amerikaan voor me trekt zijn portemonnee en betaalt zonder enig weerwoord. "Hello my dear, how are you? You're from The Hague?" vraagt de man als hij de voorkant van mijn paspoort bekijkt. "No my friend, I'm from Moordrecht, and I want to pay in euro's - if possible." De man begint te lachen. "No, you have to pay 100 dollars my dear…" "I am really sorry, but I have euro's..." "Oh my dear… what to do?" Ja, als het aan mij ligt betaalt 'your dear' €50 en laat je haar door… Dat blijkt toch geen optie. De rij achter me wordt langer en langer. Een visum voor 3 maanden kost maximaal $50 of €35. Als ik de man mijn paspoort op de vorige visa open voor hem houdt, buigt hij zich naar me toe en fluistert in mijn oor: "Sawa, you go and change your euro's in 50 dollars. Don't tell the others…" Opgelucht haal ik adem, maar enigszins ongerust lever ik wel mijn paspoort in, ik moet zonder paspoort door de douane naar het geldwisselkantoor. De man doet gelukkig niet moeilijk meer als ik terugkom en had zelfs al een stempel gezet. Fijn. Ik hoop dat de mensen achter mij niet allemaal zo zijn als die Amerikaan voor me… Deze meneer wil duidelijk een extra zakcentje mee naar huis vanavond… Welkom in Tanzania!
Als ik bepakt en bezakt naar buiten loop hoor ik al het gegiechel van Bonna en zie ik de brede grijns van David. "Karibu sana! You're most welcome again!" Mwasota David is bishop van de Naioth Gospel Assembly Church in een buitenwijk van Dar es Salaam. Door middel van gelden uit deze kerk is hij een aantal jaar geleden het Naioth Barna Care Centre gestart, een weeshuis voor 21 kinderen en jongeren. Afgelopen zomer ben ik samen met twee groepen jongeren uit Moordrecht namens Livingstone zes weken in Dar geweest om een Vocational Training Centre te bouwen. Heerlijk dus om weer even terug te zijn!
We rijden het terrein van het kantoor op. Het staat er als altijd in de avond helemaal vol met auto's. Ze verhuren de parkeerplaatsen aan de rijke mensen uit de buurt die hun auto veilig willen parkeren 's nachts. Deze inkomsten worden ook weer gebruikt voor huur, voor eten en schoolgeld voor de kinderen.
Christel komt naar buiten. Christel is een van de meiden uit de kerk. Zij zal mij de komende dagen gezelschap houden in het grote kantoor, dat ook evenals van de zomer als 'guest house' dient. In de avonden en 's nachts zal ook Tobias hier weer zijn. Top! Na het eten ga ik snel naar bed, ik ben moe. Morgen als het licht is verder kijken. Lala salama (sweet dreams)!

Woensdag 23 maart. De haan kraait en de kippen maken ook behoorlijk lawaai. Jawel, ze zijn er nog Jelle! Als ik de onderkant van mijn tas open, schrik ik. Bah! Blijkbaar heb ik een Oegandese kakkerlak meegenomen en zijn er vannacht eitjes / kleintjes uitgekomen… Goedemorgen! In de straat zoek ik mijn ontbijtje bij elkaar, een wit brood, een tonnetje blue band en rijpe bananen. Na het ontbijt ga ik naar het weeshuis. Bibi komt aanwaggelen, ze ziet me niet. Pas als Naomi en Nelson me zien en beginnen te rennen, kijkt ze op. "Karibu Monillah!" De meeste kinderen zijn al naar school en ook de laatste moeten opschieten, ik houd ze dus niet langer op voordat Bibi zich kwaad moet maken.
De bishop is druk vandaag met allerlei vergaderingen voor de kerk, maar een dagje rustig aandoen en wat rondkijken vind ik niet erg. Ik vermaak me wel. Samen met Christel ga ik naar de bank en de markt per dalla dalla (minibusje) en op de terugweg nemen we een bajjaj (tuktuk). Na schooltijd ga ik terug naar het weeshuis en zie ik dat kleine Enock niet zo klein meer is en dat hij bovendien al wat Engels spreekt. Hij zit inmiddels op de nursery school. Ook Naomi en Neema praten veel meer dan van de zomer. Nelson heeft nog steeds zijn mooie rode hoed, Winnie helpt Bibi met koken en Ezekiel zorgt voor de geiten. Anna en Elizabeth laten trots de kamers met boxen en nieuw beddengoed zien. Na het avond eten (porridge – met heel veel suiker) zoek ik Tobias op. Hij is net klaar met oefenen in de kerk, de stroom was alweer uitgevallen. We kletsen bij, het gaat goed met hem en hij mag inmiddels op de motor rijden. "Hoe gaat het met Frank? Hoe is het met Suussie? Gaat het goed met teacher en pastor Ruben?" Ook laat hij een foto van zijn vriendin zien. Zondag is de verlovingsdienst!

Donderdag 24 maart. 's Nachts wordt ik wakker van het huilen en schreeuwen van vrouwen. Vrouwen in aanbidding en smeking. Dit klinkt veel heftiger dan ik vanuit Oeganda gewend ben. Hier voel ik me haast ongemakkelijk bij… Ik draai me om en probeer snel verder te slapen.
's Ochtends heb ik (Livingstone) overleg met de bishop en vertel ik dat we met wat sponsorgeld de muur om de vocational school af kunnen maken. De school is al wel in gebruik, maar nu moet er 's nachts nog een wacht betaald worden om de gebouwen (en de inhoud van de lokalen) goed te beschermen, omdat de muur nog niet helemaal af is. Een metalen poort is al wel geplaatst, van geld dat over was na de zomer. Onze welbekende bouwvakker met de bijnaam 'Strijder' gaat weer aan het werk. Cement, zand en blocks worden meteen besteld. Morgen kunnen ze beginnen. Strijder is ook aan de uitbreiding van de kerk bezig. De kerk is nog steeds groeiende. Beetje bij beetje wordt er van collectegeld verder gebouwd aan een nieuwe zijvleugel. Soms ligt het werk weer even stil als er geen geld is. Maar deze week was er genoeg geld voor 15 zakken cement en was er dus weer werk.
's Middags ga ik met Bonna naar de stad. We nemen een dalla dalla. Lichamelijk contact is in deze busjes onvermijdelijk (zo vol worden ze gepropt), maar sommige mensen weten zich wel heel erg tegen je aan te nestelen en met 37 graden is dat geen pretje… Weer thuis maken Bonna en ik samen matooke klaar (met verse kokosmelk!). Bonna was een aantal jaar geleden getrouwd met een Oegandees. Deze heeft haar na een paar jaar achtergelaten met twee dochters – hij ging er vandoor met een mzungu. Bonna ging terug naar Tanzania en kwam bij de kerk van bishop David terecht. Hier is ze nu al een aantal jaar secretaresse. Een van haar dochters is overleden en de andere heeft een sponsor in Oeganda gevonden. Bonna woont nu met de dochter van haar overleden zus in een heel klein huisje vlakbij de kerk. Ze vertelt dat ze net op tijd terug was dinsdag om mij op te halen van het vliegveld. Ze was twee weken weggeweest. De 25jarige dochter van een andere overleden zus had een zwaar auto ongeluk gehad en een paar dagen in een ziekenhuis buiten Dar gelegen. Helaas had ze het niet overleefd en was ze afgelopen weekend begraven… Ik weet niets te zeggen. Bonna glimlacht: "We are used to African life… that's reality here. Nowhere to go. We have to make the best of every day God is giving us."

Vrijdag 25 maart. Vier dagdelen in de week wordt er naailes gegeven in een van de lokalen van de vakschool. Ik ga kijken. Een vrolijke lerares legt een aantal vrouwen geduldig uit, hoe ze met de naaimachine om moeten gaan. Dit is een beginnende klas zegt ze. "Morgenmiddag heb ik de gevorderden". In het lokaal ernaast staan inmiddels drie computers waar aan een aantal oudere jongeren uit het weeshuis en een aantal mensen uit de kerk de basisvaardigheden van Word wordt uitgelegd. In een derde lokaal wordt Engelse les gegeven aan ouderen. Er zitten wel 40 mensen aandachtig te luisteren. Deze docenten zijn allemaal vrijwilligers uit de kerk. Super om te zien dat de vocational dus volop gebruikt wordt. Enige dat nog niet in gebruik is zijn de toiletten, die we ook hebben afgemaakt. Dit omdat er nog geen tank is aangeschaft en aangesloten.
's Middags duik ik de universiteitsbibliotheek in Dar es Salaam in. Echter valt dat een beetje tegen. In Utrecht hebben we misschien nog wel een uitgebreidere collectie. Alleen de Afrikaanse theologische tijdschriften zijn wel netjes te vinden en aantal van de artikelen die ik had opgeschreven kan ik kopiëren.
Op de weg terug koop ik eten voor Bibi en de kids van het weeshuis. Eten voor morgenavond, als ik met de kinderen wil eten, maar ook genoeg rijst en porridge voor de komende twee weken.
Vlak voor het slapengaan komt Salvatore nog een praatje maken. Met Salvatore kan ik heerlijk over theologische onderwerpen als de wederkomst en verzoening discussiëren. Precies op het moment dat de discussie toch wel erg fel begint te worden, valt de stroom uit en zitten we in het donker. In de zes weken in juli en augustus hadden we af en toe geen stroom, maar nu is het al twee dagen prut. Weer vroeg naar bed... Op zich niet erg, want het is iedere ochtend ook redelijk vroeg.

Zaterdag 26 maart. Een hele dag in en om het weeshuis. Met Bonna ga ik vroeg op pad om wat dingen voor het weeshuis aan te schaffen. Zeep, tandpasta, zout, een bezem en schriften voor de kinderen. Terug bij het weeshuis vermaak ik me daar een aantal uur. Alle kinderen neem ik een kort interview af. "Wat wil je later worden? Wat vind je het leukst op school? Wat is je lievelingseten? Wat zou je doen met een miljoen?" etc. De antwoorden zijn soms verrassend. Furaha wil graag scientist worden en zou een microscoop kopen als hij veel geld had. Sabine zegt heel wijs de een miljoen nog niet uit te geven. "Ik ben pas tien jaar en nog te jong om zelf een goede beslissing te kunnen nemen." Na een korte fotosessie gaan we met z'n allen aan de soda en het avondeten. Als ik naast Neema ga zitten kijkt ze me met grote glimmende ogen aan. De kinderen krijgen in principe wel iedere dag te eten. Maar niet iedere dag rijst en zeker niet iedere dag vlees en soda. "Asante" fluistert ze…

Zondag 27 maart. Om 07.07 uur stap ik de kerk binnen. Het is al aardig druk. De diensten van bishop Mwasota beginnen meestal rond 07.00uur en eindigen om 09.30 uur. Vandaag verwacht ik dat het langer zal duren aangezien de introductie en verloving van Tobias en Winnie wordt gevierd. Maar als snel wordt duidelijk dat de bishop zich aan de tijd wil houden. Geen testimonies vandaag, "Wees oprecht blij, getuig later vandaag of deze week en wees in je hart en hoofd nu dankbaar voor al wat je hebt mogen ontvangen de afgelopen week". Nou dat scheelt alweer een half uur van de dienst! Ook de preek over Johannes 14 vers 27 "Ik laat jullie vrede na; mijn vrede geef ik jullie, zoals de wereld die niet geven kan. Maak je niet ongerust en verlies de moed niet" is kort maar krachtig. Tobias en Winnie moeten naar voren komen. De introductie-verlovings-ceremonie gaat beginnen. Ze kijken beide bloedserieus alsof ze een vreselijk vonnis staat te wachten… Uit de boxen klinken keiharde vrolijke noten. De eerste vrouwen komen al dansend achter uit de kerk naar voren. Mannen met palmtakken zwaaiend volgen. Verschillende cadeautjes worden overhandigd. Ook ik mag in de rij aansluiten en Tobias een cadeau geven. Ik heb een doos met borden, kommen en bekers gekocht. Voor hun uitzet. De ringen worden gewisseld en ze krijgen een zegen mee. Op naar de laatste voorbereidingen voor het huwelijk later dit jaar. Na de gebruikelijke gezongen zegen verlaten we de kerk. Het is pas 09.45uur. Nog een hele (laatste) dag in Tanzania voor me! Deze gebruik ik om de laatste foto's (onder andere van de afgebouwde muur) te maken. Bij het weeshuis lees ik voor uit een Engels Jip & Janneke prentenboek. Jip and Janneke, two kids from Holland. Het boek beschrijft allerlei Nederlandse gewoonten, zoals zwemles en het sinterklaasfeest. Nelson is een van de oudere jongens, maar hij luistert aandachtig en vraagt honderduit. "Moet je betalen om te mogen zwemmen? Hoe laat begint de school in Nederland? Hebben jullie alleen appelbomen of groeien er ook bananen? Heeft ieder gezin een eigen hond en kat?"
's Middags ben ik ook nog welkom bij de feestmaaltijd van Tobias. Het begint stilletjes, de familie en vrienden van Tobias zitten aan de ene kant en die van Winnie aan de andere kant. Ze worden aan elkaar voorgesteld op deze 'introduction'. Iedereen staat om de beurt netjes op en legt uit hoe lang en waarvan hij/ zij Tobias en/of Winnie kent. Er volgen speeches en gebeden en na een luid gejuich en hoera wordt het buffet geopend.
Bij terugkomst staat de bishop op me te wachten. Hij wil nog even kletsen voor ik vertrek. Twee uur lang zitten we in zijn kantoortje. Er komt weer van alles langs, maar zijn telefoon gaat niet en er komt niemand binnen. Heerlijk om ongestoord met deze inspirerende, wijze man te kletsen. Met zijn kerkbestuur is hij bijvoorbeeld enorm goed bezig met HIV Aids voorlichting en preventie in de community. Ook geven ze voorlichting aan gemeenteleden over hoe ze met geld om moeten gaan. Salvatore helpt hem hierbij. Super om te zien hoe goed deze gemeenschap vooruit gaat en blijft groeien!
's Avonds om 23.00 uur wordt ik door drie geweldige persoonlijkheden met ieder hun eigen verhaal en achtergrond naar het vliegveld gebracht. Mooie foto's om te laten zien dat dat wat we afgelopen zomer hebben achtergelaten goed wordt gebruikt (en een foto van Bonna's rijbewijs waarvoor we geld hadden achter gelaten) op zak. Dikke knuffels van Bonna, een paar ondeugende stompen van Tobias, een brede grijns van de bishop en ten slotte een rugzak vol greetings aan beide teams gaat mee naar Zuid Afrika... De dagen in Dar zijn omgevlogen….